«Αγαπηθήκαμε στο Παρίσι»(Paris Blues) – 1961

paris-blues1961-film-poster-4 paris-blues-01-22

Θυμάμαι στο βιβλίο της Σώτης Τριανταφύλλου, “Κινηματογραφημένες πόλεις”(εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή), την αναφορά σε Ευρωπαϊκές κυρίως πόλεις, που έμειναν ανεξίτηλα χαραγμένες στο νου μας, μέσα από τον κινηματογραφικό φακό. Μια από αυτές ήταν και το Παρίσι, από τις πλέον αγαπημένες πολλών σκηνοθετών. Η “πόλη του φωτός” ποζάρει κι εδώ, με έναν άκρως καλλιτεχνικό τρόπο, ανεπιτήδευτο, αυθόρμητο, καθοδηγούμενο από το συναίσθημα, με φόντο την τζαζ λάμψη του Σηκουάνα και τις κυματιστές, πολυκαιρισμένες σκεπές. Είναι ελάχιστες οι ταινίες που πότισαν από τη μυρωδιά του κρασιού, και, του τσιγάρου, από την υγρασία των καταγωγίων, εκεί που η τζαζ άρχισε το γοητευτικό της οδοιπορικό στην “γηραιά ήπειρο”. Το “Paris Blues” μοιάζει με σεντόνι, που πάνω του αποτυπώνονται όλοι οι “λεκέδες” της καθημερινότητας, ενός τόσο μαγικού παιχνιδιού με τις αισθήσεις και τα συναισθήματα. Διλήμματα και ατελείωτες διαδρομές, με τον απόηχο των βημάτων να σβήνει στο βρεγμένο πλακόστρωτο, κάτω από μελαγχολικές νότες που τρεμοπαίζουν έναν ημιτελή σκοπό… Ανησυχίες και αδιέξοδα, ευτυχισμένα χαμόγελα που σβήνουν στα πρώτο φώς της μέρας σαν όνειρα, ένας μοναχικός, κυνικός και φιλόδοξος μουσικός που κυνηγάει το ανεκπλήρωτο και, ο γρατσουνισμένος δίσκος που συνεχίζει να παίζει αφήνοντας τριξίματα πίσω του… Τραυματικά θαυμάσιο, καμουφλαρισμένα αισιόδοξο, ταξίδι άνευ συναισθηματικής επιστροφής. Αριστουργηματική ταινία. Από τις εμβληματικότερες της τζαζ όλων των εποχών.

paris-blues1961-book paris-blues1961-dvd-2 paris-blues1961-film-poster-5 paris-blues1961-lobby-card-1 paris-blues1961-lobby-card-2 paris-blues1961-lobby-card-3 paris-blues1961-lobby-card-4

Η θαυμάσια έμπνευση του Martin Ritt να αποδώσει τον χώρο στην πόλη χρησιμοποιώντας την κάμερα-γερανό, στα πρώτα πλάνα της ταινίας, εισαγάγει τον θεατή με τον πιο άμεσο τρόπο σε αυτό που πρόκειται να βιώσει. Οι δρόμοι και τα κτίρια ζωντανεύουν, μέσα στην παλλόμενη αυτή ανάσα του Παρισινού φθινοπώρου. Κι η τζαζ του πάει πράγματι πολύ, όπως και το άσπρο-μαύρο. Φιλόδοξη η καλλιτεχνική αυτή δημιουργία του σκηνοθέτη. Παρά το γεγονός ότι έδωσε τον καλύτερο του εαυτό όμως, όπως και οι πρωταγωνιστές, έπεσε κι αυτή θύμα του άκρατου Αμερικανικού πουριτανισμού και της σεμνοτυφίας, με αποτέλεσμα να αλλοιωθεί το σενάριο ευτυχώς όχι σε βαθμό που να επηρεάσει αρνητικά το αποτέλεσμα. Βλέπετε, το φιλμ απευθύνονταν κυρίως στους φίλους της τζαζ και, λιγότερο σε εκείνους των δραματικών ρομάντζων. Ο Sidney Poitier βέβαια το έθεσε πολύ σωστά, όταν μερικά χρόνια έπειτα είπε χαρακτηριστικά, πως “η δειλία που επέδειξε η United Artists, μη επιτρέποντας τα ερωτευμένα ζευγάρια να είναι λευκός – έγχρωμη, έγχρωμος – λευκή, αφαίρεσε μεγάλο μέρος της σπίθας του φιλμ”. Προσωπικά, δεν νομίζω πως αυτή η επιλογή ήταν που έκανε την ειδοποιό διαφορά. Υπήρξε μια ασυμβατότητα μεταξύ του παραγωγού Sam Shaw και, των στούντιο της United Artists γενικότερη. Θεωρώ ότι δεν στηρίχτηκε στο βαθμό που απαιτούνταν η ταινία, ενώ και η στενόμυαλη οπτική των στούντιο δεν βοήθησε στην ομαλή αποπεράτωση των γυρισμάτων. Εν ολίγοις, κόπηκαν εκ των έσω τα φτερά του σεναρίου και περιορίστηκε η δυναμική του. Το θετικό έγκειται στην αναγνώριση κοινού και κριτικών, που υποδέχτηκαν με εξαιρετικά σχόλια την ταινία του Ritt. Οι φίλοι δε της τζαζ την αποθέωσαν. Δεν θα μπορούσε να συμβεί διαφορετικά άλλωστε, από την στιγμή που η μουσική της ήταν γραμμένη από τον Duke Ellington.

paris-blues1961-film-poster-1 paris-blues1961-film-poster-2 paris-blues1961-film-poster-7 paris-blues1961-film-poster-12 paris-blues1961-film-poster-13 paris-blues1961-lobby-card-6 paris-blues1961-lobby-card-7 paris-blues1961-lobby-card-8

Ο Ritt αποτελεί μια ακόμη παραφωνία στην λειτουργία του “θεσμού” των Όσκαρ. Με μόλις μια υποψηφιότητα για το “Hud”(1962, πάλι με τον Paul Newman), κάθε φορά που πήγαινε σε Ευρωπαϊκό φεστιβάλ η δουλειά του αναγνωρίζονταν(Κάννες, Βενετία). “Ουδείς προφήτης στον τόπο του”, θα πείτε. Μόνο που εδώ προκαλεί αρνητικούς συνειρμούς, το άκουσμα των ταινιών που σκηνοθέτησε και, που μόνον μια από αυτές πήρε υποψηφιότητα:  The Long Hot Summer (1958), The Black Orchid (1958), Paris Blues (1961), Hemingway’s Adventures of a Young Man (1962), Hud (1963), The Outrage (1964), The Brotherhood (1968), The Molly Maguires (1970), Norma Rae (1979). Αν αναρωτιέστε για ποιό λόγο αγνοήθηκαν οι δουλειές του, υπάρχει εξήγηση. Ο Ritt συμπεριλήφθηκε στην περίφημη “κόκκινη λίστα” της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων το ’52(εν μέσω ψυχρού πολέμου), κάτι που του στέρησε την δυνατότητα να δουλέψει στην τηλεόραση και, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα τον περιόρισε σε μικρές θεατρικές παραστάσεις. Η καριέρα του θα μπορούσε να άνετα να έχει καταστραφεί, αν δεν προέκυπτε η συνεργασία του με τον Paul Newman. Μαζί γύρισαν 5 εξαιρετικά φιλμ και πολύ ιδιαίτερα. Το “The Outrage”, ήταν μια διασκευή του Rashomon(Kurosawa), το “Long hot summer” προσαρμογή στον κινηματογράφο τριών ιστοριών του William Faulkner, ενώ το “Paris Blues” ένας ύμνος στην Ευρωπαϊκή ιστορία της τζαζ. Κάπως έτσι ο Ritt κατάφερε να σηκώσει κεφάλι μετά από την καταχώρηση του ως φιλο-κομμουνιστής και, να συνεχίσει την πορεία του, διατηρώντας παράλληλα ένα πιστό κοινό εντός και εκτός Αμερικανικών συνόρων. Ως σκηνοθέτης, στο έργο του διακρίνεται η επιρροή που δέχτηκε από την αγάπη του για την κλασική λογοτεχνία. Θεατρικών δυνατοτήτων κινηματογραφιστής, οπαδός του διαλόγου και των ψυχικών εντάσεων. Οι ταινίες που γύρισε ήταν αυτό που αποκαλούμε καμιά φορά ως “δύσκολες”. Αυτό που τον χαρακτηρίζει είναι η αμεσότητα στα πλάνα, όπου εκμεταλλεύεται κάθε εκατοστό του χώρου, η αποτύπωση των συναισθημάτων στους πρωταγωνιστές, αλλά και η κίνηση την οποία ακολουθεί φιλμάροντας την σφιχτά.

https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Ritt

paris-blues1961-window-card-7 paris-blues1961-film-poster-14 paris-blues1961-film-poster-16 paris-blues1961-film-poster-17 paris-blues1961-lobby-card-11 paris-blues1961-ost paris-blues1961-window-card-1 paris-blues1961-window-card-3 paris-blues1961-window-card-4

Το αρχικό σενάριο είχε γραφτεί από τον Walter Bernstein και, την διασκευή του ανέλαβαν οι Irene Kamp, Jack Sher, Lulla Rosenfeld. Το φιλμ φιλοξενεί μια από τις πλέον αριστουργηματικές φωτογραφίες της δεκαετίας του ’60, δια χειρός Christian Matras. Ο Matras, έχοντας κατά νου το Meeting in Paris (1956), μια από τις καλύτερες του δουλειές ως τότε, κράτησε το κλίμα του Παρισιού και το έντυσε με καλλιτεχνικές, ασπρόμαυρες πινελιές. Του έδωσε σκιές, άμβλυνε τις γωνίες, πρόσθεσε υγρές αντανακλάσεις στο πλακόστρωτο, έκανε τα καταγώγια να φαντάζουν φιλόξενα, ζεστά, οικεία, μικροαστικά καταφύγια. Στις μαγικές του στιγμές και η πνοή, η ζωντάνια, ο μικρόκοσμος που δημιουργεί στις στέγες των σπιτιών. Θαρρείς ότι ανεξαρτητοποιούνται, λειτουργούν εντελώς αυτόνομα στον χώρο, αποτελώντας διάδρομο απογείωσης για τις σκέψεις. Μαέστρος του κοντράστ ο Matras, γοητεύει με τον τρόπο που αφήνει το ένα συναίσθημα να ανταγωνίζεται το άλλο. Τα κάδρα που κάνει στους πρωταγωνιστές είναι σημεία αναφοράς στην καλλιτεχνική φωτογραφία, όπως και οι νεκρές του φύσεις. Το μεγαλύτερο βέβαια κίνητρο για τον θεατή, είναι η μουσική. Κι εδώ δεσπόζει ηχητικά η μορφή του “Δούκα”. Ένας απίστευτα δημιουργικός και πολυδιάστατος πιανίστας της τζαζ, που ταξιδεύει και θα ταξιδεύει γενιές με τις συνθέσεις του. Άφησε πίσω του σπουδαίο έργο, επηρεάζοντας πολλούς συναδέλφους του μέχρι και σήμερα. Στο “Paris Blues” έχει ρουφήξει το μεδούλι της έμπνευσης! Οι συνθέσεις του είναι μοναδικές. Πότε μελαγχολικές, πότε μπλέκουν με τον μεθυστικό ρυθμό του swing, ενώ υπάρχουν και στιγμές που λειτουργεί σαν μουσική υπόκρουση ντοκιμαντέρ. Φοβερή και η εμφάνιση του Louis Armstrong. Στις τρείς του σκηνές μαγνητίζει την κάμερα κυριολεκτικά, με κορυφαία όλων εκείνη του τζαμαρίσματος στο κλαμπ. Η πλέον χαρισματική τρομπέτα του, κοντράρεται με ολόκληρη την ορχήστρα! Από τις στιγμές εκείνες που αποτυπώνονται στον θεατή. Ο Armstrong συμμετείχε και στην ηχογράφηση του soundtrack, το οποίο να πω εδώ ότι είναι must για κάθε τζαζ δισκοθήκη.

https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_Matras_(cinematographer)

https://en.wikipedia.org/wiki/Duke_Ellington

https://en.wikipedia.org/wiki/Louis_Armstrong

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Πρωταγωνιστούν οι Paul Newman(στον ρόλο του συνθέτη που αναζητεί την εμπνευσμένη δημιουργία, αλλά με λάθος κίνητρα), Joanne Woodward(μια από τις δύο Αμερικανίδες τουρίστριες που θα γνωρίσουν τους φίλους μουσικούς και θα τους ερωτευτούν), Sidney Poitier(το αντίβαρο των νεαρών μουσικών, που προσπαθεί να προσγειώσει τον φίλο του χωρίς να το πετυχαίνει), Diahann Carroll(ή έτερη τουρίστρια, εκείνη που ερωτεύεται τον Poitier). Το ζεύγος στη ζωή και τον κινηματογράφο(Newman – Woodward), είναι υπέροχο, στις πολύ καλές του ερμηνευτικές στιγμές. Η Woodward εντυπωσιάζει και πάλι, με έναν εντελώς προσωπικό τρόπο παιξίματος. Λεπτεπίλεπτη, εύθραυστη, αλλά και αποφασιστική, δυναμική εκεί που απαιτείται. Δίνει ρεσιτάλ απλότητας στην αξέχαστη τελευταία σκηνή του φιλμ, σε κείνο τον μεστό και ουσιώδη μονόλογο. Από τις πιο όμορφες σκηνές του φιλμ. Θαυμάσια η ερμηνεία και του Poitier, σε ρόλο βαρόμετρου. Είναι εκείνος που διαρκώς προσθέτει ρεαλισμό σε κάθε σκέψη και πράξη του ταλαντούχου φίλου του Ραμ Μπόουεν. Συνειδητοποιημένος,  φοβισμένος από την κακία των ανθρώπων και τον ρατσισμό, παλεύει μέσα του για μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή. Ο Newman είναι ο καταλύτης της διπλής αυτής ερωτικής ιστορίας, όχι μόνο με τις αποφάσεις του, αλλά και με τον λανθασμένο, εγωκεντρικό τρόπο που ερμηνεύει ως απώτερο σκοπό, κάτι που επηρεάζει και τα τέσσερα πρόσωπα αυτού του ρομάντζου. Μέσα από το σκληρό του καβούκι, κρύβονται πολύ διαφορετικά πράγματα, αλλά τα κρύβει επιμελώς. Η ακτιβίστρια έγχρωμη με τις επαναστατικές ιδέες για φυλετική ισότητα(Carroll), θα έλεγα ότι υστερεί αρκετά. Ενώ ο ρόλος της δίνει μεγάλη ευκαιρία να δείξει δυναμική, εκείνη μάλλον χάνεται στην αποστήθιση των διαλόγων που τις αναλογούν, χωρίς καν να χρωματίζει τον λόγο ορισμένες φορές. Πολύ μέτρια για ένα τέτοιο φιλμ. Πολύ καλός και ο Serge Reggiani, στον ρόλο του εθισμένου στην ηρωίνη, εξαιρετικού τσιγγάνου κιθαρίστα. Σε μια από τις τελευταίες σκηνές του φιλμ προκαλεί θαυμασμό με το υπέροχο του ξέσπασμα. Η ταινία προβλήθηκε στις Ελληνικές αίθουσες με τον τίτλο “Αγαπηθήκαμε στο Παρίσι”.

https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Newman

https://en.wikipedia.org/wiki/Joanne_Woodward

https://en.wikipedia.org/wiki/Sidney_Poitier

https://en.wikipedia.org/wiki/Diahann_Carroll

https://en.wikipedia.org/wiki/Serge_Reggiani

ΥΠΟΘΕΣΗ

Δύο νεαροί μουσικοί ζουν και δουλεύουν στα τζαζ κλαμπ του Παρισιού, αναζητώντας ο καθένας τον δικό του φάρο, για μια ασφαλέστερη πορεία Ο ένας, υπερβολικά φιλόδοξος, θεωρεί ότι οι συνθέσεις του αξίζουν το πολυπόθητο εισιτήριο για την καταξίωση. Ο άλλος, πιο σεμνός, σαφώς ρεαλιστής, αρκείται σε μια λήθη από εκείνα που τον πλήγωσαν πίσω στην πατρίδα του. Η συνύπαρξη τους θα περάσει από πολλές διακυμάνσεις και ψυχικές μεταπτώσεις, καθώς τα εμπόδια διαδέχονται το ένα το άλλο. Κυριότερο όλων, το δίλημμα που θα τους θέσουν δύο νεαρές Αμερικανίδες, οι οποίες έρχονται στο φθινοπωρινό Παρίσι για να ξεφύγουν από την ανία του μικρόκοσμου τους. Ο φτερωτός θεός έχει δύο βέλη στην φαρέτρα του και, δεν αστοχεί σε κανένα!

Αποκλειστικά για το Cine Oasis 2013 – 2018

Γιώργος Σ. Κοσκινάς

About Corto

Ασχολούμαι με το σκίτσο και τα κόμικς. Και στις δύο περιπτώσεις ακολουθώ το συναίσθημα. Θα προτιμούσα να μείνουν όλα αυτά στη σφαίρα του ερασιτεχνισμού, αλλά ...καμιά φορά η ζωή έχει άλλη γνώμη. Μισώ την υποκρισία και την αχαριστία και αρκούμαι στις μικρές στιγμές, που μπορούν να είναι παντού. Στη θέα ενός δέντρου, στον ήχο του κύματος...

Posted on Απρίλιος 2, 2017, in Uncategorized and tagged , , , . Bookmark the permalink. Σχολιάστε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: